Hukuk>İş Hukuku

İş Sözleşmelerinde Rekabet Yasağı Kaydı

İş dünyasında sadakat borcu, sadece iş ilişkisi devam ederken değil, bazı durumlarda iş ilişkisi sona erdikten sonra da devam eder. İşverenler, ticari sırlarını, müşteri portföylerini ve özel projelerini korumak amacıyla iş sözleşmelerine "Rekabet Yasağı Kaydı" eklemeyi tercih ederler. Ancak Türk Borçlar Kanunu ve İş Kanunu çerçevesinde bu yasak, işçinin ekonomik geleceğini tamamen karartacak bir seviyeye ulaşamaz. Sitemizdeki İşe İade Davası Nedir? rehberinde belirttiğimiz üzere, iş hukukunda zayıf taraf olan işçinin korunması esası, rekabet yasağı sınırlarında da kendini gösterir.

Rekabet Yasağının Geçerlilik Şartları

Bir rekabet yasağı maddesinin kağıt üzerinde yazılı olması, onun mahkemede geçerli olacağı anlamına gelmez. Türk Borçlar Kanunu'na göre şu üç temel şartın bir arada bulunması zorunludur:

• Yazılı Şekil: Rekabet yasağı sözleşmesi veya iş sözleşmesindeki ilgili madde mutlaka yazılı olmalıdır. Sözleşme Hazırlarken Dikkat Edilmesi Gereken 5 Altın Kural yazımızda değindiğimiz netlik prensibi burada hayati önem taşır.

• İşçinin Nitelikli Bilgiye Erişimi: İşçinin, işverenin müşteri çevresine, üretim sırlarına veya özel iş stratejilerine vakıf olması gerekir. Sıradan bir çalışana, ticari sır erişimi yoksa bu yasak uygulanamaz.

• Zarar İhtimali: İşçinin rakip bir firmada çalışmasının, eski işverenine somut bir zarar verme ihtimali bulunmalıdır.

Sınırlama Sınırları: Zaman, Yer ve Konu

Rekabet yasağı sınırsız olamaz. Yargıtay uygulamalarına göre bu kısıtlamalar makul olmalıdır:

• Zaman: Kanunen rekabet yasağı süresi, özel durumlar hariç 2 yılı geçemez.

• Yer (Coğrafya): İşçinin çalışmasının yasaklandığı bölge, işverenin faaliyet gösterdiği alanla sınırlı olmalıdır. Örneğin sadece İstanbul'da faaliyet gösteren bir firma için tüm Türkiye'de çalışma yasağı koymak geçersizlik sebebidir.

• Konu: Yasak, sadece işçinin eski işinde yaptığı uzmanlık alanıyla ilgili olmalıdır.

Cezai Şart ve İptal Durumları

Eğer işçi rekabet yasağını ihlal ederse, sözleşmede belirlenen cezai şartı ödemek zorunda kalabilir. Ancak sitemizdeki Tazminat Davası Nedir? yazısında belirttiğimiz gibi, hakim fahiş bulduğu ceza miktarlarında indirim yapma yetkisine sahiptir. Ayrıca işveren, iş sözleşmesini haklı bir neden olmaksızın feshederse veya işçi, işverenin kusuru nedeniyle sözleşmeyi feshederse rekabet yasağı kendiliğinden sona erer.