Hukuk>Bilişim Hukuku
Yapay Zeka ve Telif Hakları: Algoritmalar Tarafından Üretilen İçeriklerin Hukuki Durumu
Yapay Zekanın Ürettiği Eserlerde Mülkiyet Kimin?
Yapay zeka araçlarının (Generative AI) metin yazma, görsel tasarlama ve kod oluşturma yetenekleri, fikri mülkiyet hukukunun temel taşlarını sarsmaya başladı. Geleneksel hukuk sistemleri, telif hakkını "insan yaratıcılığının bir ürünü" olarak tanımlarken; bir algoritma tarafından oluşturulan bir eserin sahibinin kim olduğu sorusu, bilişim hukukunun en tartışmalı konularından biri haline geldi.
Mevcut Hukuki Yaklaşımlar ve Eser Sahipliği
Bugün dünya genelindeki hukuk sistemleri, yapay zeka üretimlerini üç ana perspektiften değerlendirmektedir:
-
İnsan Müdahalesi Şartı: Pek çok yargı yetkisi (başta ABD ve AB ülkeleri), bir eserin telif hakkıyla korunabilmesi için "yeterli düzeyde insan yaratıcılığı" içermesi gerektiğini savunur. Sadece bir "prompt" (komut) yazmak, eserin yaratıcısı sayılmak için her zaman yeterli görülmeyebilir.
-
Yazılım Sahibinin Hakları: Bazı görüşler, yapay zekayı bir araç olarak kabul eder ve üretilen eserin mülkiyetini yazılımı geliştiren şirkete veya kullanıcıya verir.
-
Kamu Malı (Public Domain): Eğer bir eser tamamen bir algoritma tarafından, insan müdahalesi olmadan üretildiyse, bu eserin hiçbir şahsa ait olmadığı ve kamu malı sayılması gerektiği yönünde kararlar da mevcuttur.
Kullanım Şartları ve Lisans Sözleşmeleri
Bir Django geliştiricisi veya içerik üreticisi olarak kullandığım araçların (örneğin GitHub Copilot, Midjourney veya ChatGPT) "Hizmet Şartları" (Terms of Service) metinlerini incelemek benim için hayati önem taşır. Çoğu platform, üretilen çıktının ticari haklarını kullanıcıya devrettiğini beyan etse de, bu durumun yerel yasalarla çelişip çelişmediği uzmanlık gerektiren bir konudur.
Yapay Zeka Eğitiminde Telifli Veri Kullanımı
Tartışmanın diğer tarafında ise yapay zekanın eğitimi sırasında kullanılan telifli veriler yer almaktadır. Sanatçıların ve yazarların eserlerinin, izinsiz olarak modelleri eğitmek için kullanılması, dünya genelinde büyük davalara konu olmaktadır. Daha önce paylaştığımız Bilişim Hukuku ve KVKK rehberimizde belirttiğimiz gibi, veri güvenliği ve mülkiyeti dijitalleşen dünyanın en kritik cephesidir.
Gelecekte Bizi Ne Bekliyor?
Fikri mülkiyet hukuku, yapay zekayı bir "yaratıcı" olarak değil, "yaratıcılığı artıran bir araç" olarak konumlandırma eğilimindedir. Ancak, "yapay zeka tarafından üretilmiştir" etiketinin zorunlu hale getirilmesi gibi yeni düzenlemeler, şeffaflık açısından standart hale gelmektedir.
Sıkça Sorulan Sorular
-
Yapay zekaya yazdırdığım makalenin telif hakkını alabilir miyim? Eğer metin üzerinde ciddi bir düzenleme ve kişisel yaratıcılık katmadıysanız, bazı ülkelerde bu hakkı elde etmeniz zor olabilir.
-
AI ile oluşturulan görseller ticari amaçla kullanılabilir mi? Platformun lisans şartlarına bağlı olarak genellikle evet, ancak bu görselin telif hakkını korumanız hukuken zorlayıcı olabilir.